5de bijeenkomst Beeldvormingscampagne

Verslag Rotterdam

Op donderdag 6 juni 2013 werd het 5de werkgeverscongres van Autisme Ten Top, deze keer in Rotterdam, georganiseerd.

Voor een 60-tal deelnemers van verschillende pluimage - werkgevers, hulpverleners, jobcoaches en uiteraard ervaringsdeskundigen met een vorm van autisme - werden verschillende workshops aangeboden en was er voldoende ruimte om met elkaar over het onderwerp autisme & werk in gesprek te gaan.

ATT Rotterdam ATT Rotterdam

Nadat de eerste gesprekken tussen de deelnemers al meteen bij het ontvangst met koffie en thee in Grand Café Engels in hartje Rotterdam op gang gekomen waren, zorgde dagvoorzitter Greet Meesters in de eerste plenaire sessie voor de aftrap.

Daarna stelden Jaap Brand en Carlo Post zich als organisatoren van het congres voor. De deelnemers kregen een inkijk in hun drijfveren om een dergelijke beeldvormingscampagne op te zetten. Jaap en Carlo zijn niet alleen gepassioneerd als het over Autisme Ten Top gaat maar ook het ideale rolmodel: zoewel voor werkgevers als voor andere deelnemers met een vorm van autisme is het fantastisch om te ervaren wat je ondanks - en vaak ook vooral dankzij - je autisme kunt bereiken.

Ook de medeorganisatoren Jeroen en Britta Koopen van AutiWorks! Kregen de ruimte om zich aan alle deelnemers voor te stellen voordat het echte programma begon.

Na de voorstelronde kondigde Greet Meesters de vijf pitches aan: vijf werknemers en/of zelfstandige ondernemers met allen een vorm van autisme probeerden de aanwezige deelnemers te verleiden om juist hun workshop te bezoeken. Dat ging gepaard met de nodige humor, wat het interesse en het enthousiasme van de deelnemers alleen maar aanwakkerde. Doel van de workshops was het om vooral werkgevers ervan de overtuigen dat autisme & werk uitstekend samen gaan. Daarnaast was het de bedoeling om in iedere workshop een gedurfde stelling te formuleren die na afloop in de afsluitende plenaire sessie ter discussie gesteld zou worden.

Het ging om de volgende workshops:

De workshops duurden 45 minuten, daarna werd er gewisseld zodat alle deelnemers twee workshops konden bezoeken.

Na afloop van de tweede ronde was er weer even tijd voor koffie, thee en een goed gesprek. Daarna werden in een plenaire sessie de stellingen die in de workshops geformuleerd werden ter discussie gesteld. Om voor een beetje reuring te zorgen, werd aan de deelnemers gevraagd om op te staan. De zaal werd in twee delen verdeeld, een ‘voor’ en een ‘tegen’. Nadat er een stelling voorgelezen was dienden de deelnemers in het voor- of tegen-vakje te gaan staan. Greet vroeg dan een aantal van hen hun keuze te onderbouwen. Leuk was dat er hierdoor een aantal mensen daadwerkelijk van mening veranderden en er ook kleine discussies op gang kwamen. De houding van Diederik Weve zorgde even voor hilariteit: bij de stelling “Kennis over de diagnose autisme is onbelangrijk voor de werkgever” bleef hij tussen het voor- en het tegen-vakje heen lopen bij elk nieuw argument dat er gegeven werd. Mooi voorbeeld om te laten zien dat ‘de’ waarheid niet bestaat en dat iedere situatie twee kanten heeft.

ATT Rotterdam ATT Rotterdam

Andere stellingen waren:

  • Met DSM V zijn we er nog niet
  • Openheid geeft macht | Openheid geeft kracht
  • Ieder bedrijf heeft recht op iemand met autisme
  • Mensen met autisme kunnen weliswaar goed in hun werk zijn, maar kunnen sociaal emotioneel het leven niet aan
  • Mensen met autisme kunnen een positieve bijdrage leveren
  • Iemand met autisme kan in alle sociale beroepen aan het werk

Tijdens het ‘ren-je-rot’ gedeelte met de stellingen hebben alle deelnemers en workshopleiders gemeenschappelijk een aantal krachtige uitdagingen geformuleerd, om thuis nog eens over na te denken:

  • Maak positieve rolmodellen nog meer zichtbaar
  • Laat zien waar je kracht ligt
  • Mensen zonder autisme: wees openen, leer van degenen met autisme, vraag wat de ander nodig heeft ipv het in te vullen
  • Autisme zo vroeg mogelijk ontdekken
  • Sterk ouders ivm effect op ontwikkeling
  • Creër een ontwikkelingsperspectief
  • Deel kennis waar mogelijk
  • Zorg dat je je eigen autisme kunt uitleggen
  • Voor hulpverleners: vraag wat degene met autisme zelf nodig heeft ipv het in te vullen
  • Zorg op tijd voor goede begeleiding gericht op eigen kracht
  • Kijk naar wat er wél is
  • Kijk naar het individu
  • Ontwikkel jezelf
  • Blijf geloven in mogelijkheden
  • Laat iedereen meedoen
  • Er is meer bewustwording op scholen nodig
  • Praat over mensen los van labeling
  • Mensen met autisme kunnen een positieve bijdrage leveren
  • Let op je taal..taal kadert de ervaring
  • Top 100 van beroepen waar mensen met autisme goed in zijn maken
  • Leg de focus op kwaliteit
  • Positieve voorbeelden op het gebied van werk en autisme in Europa zichtbaar maken
  • Maak autisme niet te exclusief
  • Voor hulpverleners: help ontdekken waar de kracht van degene met autisme ligt
  • Als werkgever hoef je niet te bepalen wat er nodig is voor je medewerker met autisme
  • Pas op met diagnosedenken

De sfeer zat er zo goed in dat zowel organisatoren, workshopleiders en deelnemers graag nog hadden willen doorgaan. De beheerder van de zaal dacht er echter anders oven en kwam om de paar minuten even binnen kijken of de sessie nog steeds niet afgelopen was..tijd om de bijeenkomst af te ronden dus, met een aantal bossen bloemen en een oprecht bedoeld BEDANKT!

Dankzij de uitstekende pitches en workshops is ATT er weer in geslaagd om de positieve kanten van autisme naar voren te brengen, de kracht van een aantal mensen met een vorm van autisme te laten zien en de toegevoegde waarde van werknemers met autisme te illustreren. Autisme en niet-autisme gaan prima samen als iedereen maar open staat voor de ander als mens, als individu. Laten we met z’n allen deze uitdaging aan gaan!

ATT Rotterdam ATT Rotterdam

Verslag workshop: Kleine aanpassingen, grote meerwaarde bij de Spoorwegen - Wilbert Gankema

Sinds 2009 werkt Wilbert Gankema als beëdigd veiligheidskundige bij Securantee BV, dat onderdeel uitmaakt van Kok Advies BV te Harderwijk.

Voorstellen
Wilbert is 64 jaar en heeft naast autisme - diagnose PDD NOS -Asperger op 55 jarige leeftijd - nog andere handicaps, zoals ernstige erfelijk progressieve gehoorproblemen, gevolgen van polio en brandwonden.
Desondanks heeft hij vele opleidingen gevolgd op het gebied van eerst Electro, elektronica- computertechniek, fijnmechanica en kwaliteitsbeheer op MBO+-niveau en om zich vervolgens in 1992, na een bedrijfsdebacle, te verdiepen in arbeidsveiligheid en milieubescherming op Hbo-niveau.
En tenslotte, voor zijn hobby in een dolle bui, aan de universiteiten te Wageningen en Stuttgart nog even colleges op gebied van toegepaste voorlichtingskunde en dramatiek.

Ondanks zijn autisme werkt Wilbert in een zeer hectische omgeving, waarin hij te maken heeft met vele organisaties van diverse typen, maar die veelal wel moeten samenwerken. Iedere keer moet hij zich dus weer op een andere cultuur instellen. Verder kan hij eigenlijk ook niet ’zo maar’ afwezig zijn, dat geïllustreerd werd door het voorbeeld dat Wilbert’s werkgever Jaap Kok een afbericht moest geven wegens het onvoorzien moeten draaien van twee nachtdiensten achter elkaar, waardoor hij malleen voorstond.

Een belangrijk keerpunt in Wilbert’s carrière was het zogenoemde “Den Dolder incident”.

Op een gegeven moment werd werk, uitgevoerd door een onderaannemer van Kok Dienstverlening, vanwege een potentieel zeer gevaarlijke situatie stopgezet door de veiligheidsinspecteur van ProRail. Verkeerd uitgevoerde werkzaamheden hadden tot ontsporing van treinen kunnen leiden, die met een snelheid van 140km/u het station Den Dolder passeren. Wanneer zo’n trein op het station ontsporen was, waren leed (vele doden binnen en buiten de trein) & schade (trein + perron + dorp) niet te overzien geweest. Alhoewel Jaap (opdrachtnemer) zich realiseerde dat de situatie ernstig was, was hij zich niet volledig bewust van de ernst van de situatie. Het voortbestaan van zijn onderneming hing nu aan een zijden draadje.
Wilbert en Jaap kenden elkaar uit een periode van Wilbert bij een vorig adviesbureau. Hij gaf Wilbert opdracht een onderzoek in te stellen, omdat die onafhankelijk en beëdigd veiligheidskundige en door ProRail erkend veiligheidsfunctionaris is. Om het werk goed uit te voeren eiste Wilbert alle ruimte & bevoegdheden van Jaap nodig, die hij ook kreeg.

Een gebruikelijk onderzoeksmodel met het zogenaamde ‘Ishikawadiagram (visgraat model)’ als kern, levert door de cascade aan complexe verbanden en “achteruit”denken rapporten op die voor niet-specialisten bijkans onleesbaar zijn. Als er op deze manier onderzoek gedaan zou worden, bestond een grote kans dat de feitelijke oorzaak van het incident niet gevonden zou worden en het had dan vele weken verspilde tijd & geld betekend.
Wilbert voerde daarom op zijn eigen wijze een procesonderzoek uit (totstandkoming opdracht > werkvoorbereiding > uitvoering en vervolgens in passen van “brokstukken”),. Hierdoor kwam in korte tijd heel veel aan het licht, waaronder het ontstaan van de kern van de oorzaak voor het incident.
Naast hiaten in de voorbereiding en uitvoering door de opdrachtnemer (uitvoerder) kwamen ook ernstige afwijkingen in het ordersysteem van de opdrachtgever (NS Stations Beheerbedrijf) aan het licht. Zo was er sprake van onvolledige opdrachtdocumentatie uit niet geborgde procedures bij de opdrachtgever en een proces van gewenning daaraan bij de opdrachtnemer, waardoor deze zaken niet meer gerapporteerd werden. Wilbert was een van de weinigen, die dat ook aan de kaak durfde te stellen.

Van die bevindingen heeft Wilbert een helder rapport gemaakt met ook modellen voor structurele oplossingen, waarmee Jaap Kok moest tekst en uitleg geven van het gebeurde bij een veiligheidstechnische hoorcommissie van ProRail.
Omdat tijdens die zitting alles wat je zegt ook tegen je gebruikt kan worden, heeft Wilbert als onderzoeker / deskundige Jaap begeleid tijdens die zitting.
De totale inzet leidde tot succes. Het bedrijf van Jaap is gered en inmiddels zelfs een voorbeeldbedrijf!
Voor Wilbert betekende dit, dat Jaap Kok hem in vaste dienst genomen heeft, ten einde om altijd en onder de meest uiteenlopende omstandigheden direct over de nodige kennis te kunnen beschikken.

Uit het publiek kwam de vraag over wat kwaliteitsborging is. Wilbert legde dit uit aan de hand van het produceren van keukentrappen. Keukentrappen moeten veilig zijn, maar het is ondoenlijk om iedere geproduceerde keukentrap op veiligheid te testen. In plaats hiervan moet aantoonbaar bewezen kunnen worden dat het totale productieproces voldoende beheerst wordt om veilige keukentrappen te produceren. Die bewijsvoering heet borging. Net zo is het met de borging van veiligheid voor medewerkers op het gebied van o.a. de spoorwegen.

De belangrijkste voorwaarde voor Wilbert om op zijn werk goed te functioneren is dat hij de tijd, ruimte & bevoegdheden krijgt om zijn werk uit te voeren en dat hij op zijn eigen manier mag werken.
Hij werkt grotendeels vanuit huis in zijn eigen setting en levert dan meer dan bovengemiddeld goed werk.
Verder is hij nog kort ingegaan op zijn autisme. In combinatie met zijn slechthorendheid voelt hij zich vaak weliswaar beperkt, maar hij ziet ook dat hij met de nodige tolerantie van zijn omgeving zijn mannetje kan staan en werk levert dat hard nodig is en dat iemand zonder autisme niet op deze manier zou kunnen uitvoeren.

Al met al was het een uiterst boeiende sessie, waarin je weer versteld staat van de talenten en de kracht van sommige mensen, ondanks of juist door hun handicap.

Verslag workshop: Autisme en ICT - Carlo Post en Sydney Geneste

Carlo Post heeft van 1 September 2006 tot 1 Juni 2012 bijna zes jaar met wederzijdse tevredenheid als ICT-er gewerkt bij ASK Community Systems in Rotterdam gewerkt voor zijn baas Sidney Geneste. In deze workshop gaan Carlo en Sidney dieper in op hun ervaringen gedurende die 6 jaar.

Voorstellen
Carlo Post is een 54 jarige man met Asperger. Carlo is gehuwd en vader van een zoon van 16 en een dochter van 19, een praktiserend katholiek en fanatiek lange afstandswandelaar, muzikant en koorzanger. Sidney Geneste is eveneens 54 jaar en scheelt maar 11 dagen in leeftijd met Carlo. Sidney was tot 1979 programmeur en systeem analist, was tot 2000 in dienst van Amerikaanse werkgevers, en vanaf 2000 internationaal ondernemer in high-tech gericht op de VS. In zijn vrije tijd is Sidney vrijwilliger bij Miles4justice, zeiler, drummer en liefhebber van Harley Davidsons.

Sollicitatie
Tijdens zijn zoektocht naar werk in 2005/2006 zat Carlo - die vanuit de ziektewet solliciteerde - slecht in zijn vel. Daarnaast waren er veel bedreigingen en was het vinden van werk moeilijk. Zo was Carlo 46, had hij net als vele andere mensen met autisme een slecht netwerk en er was een sterk negatief gekleurd beeld over autisme volgens het Rainman stereotype. Niettemin maakte Carlo de keuze om tijdens sollicitaties open kaart te spelen over zijn autisme  Wanneer de verkooppunten voor de werkgever voldoende duidelijk zijn en er een voldoende goede klik is, dan moet dat kunnen.

Sidney herinnerde zich dat Carlo tijdens zijn eerste gesprek erg gespannen was en hij een drijfnatte hand kreeg van hem. Sidney had bewondering voor de moed van Carlo om toch te komen. Nadat Carlo hem een hele waslijst aan vragen had gesteld zei Carlo na afloop “Ja, ik denk dat ik het doe”. Sidney zei dat hij ook nog een paar vragen heeft. Sidney had bij de sollicitatie een goed gevoel. Door zijn research-achtergrond in software systemen voelde Sidney aan dat Carlo ondanks zijn autisme van grote toegevoegde waarde kan zijn. Ook Sidney’s vrouw met een kunstzinnige achtergrond stimuleerde Sidney om het toch maar met Carlo te proberen. Op 1 September 2006 werd Carlo aangenomen.

Kwaliteiten van Carlo
In het oog springende kwaliteiten van Carlo zijn:

  • Snel overzicht krijgen en verbanden zien tussen grote hoeveelheden gegevens of programmeer code
  • Vermogen om snel tot probleem analyse te komen en vervolgens snel problemen op te kunnen lossen. Carlo is goed in staat om snel oorzaken van bugs in de software te vinden, vooral als het om datumissues gaat. Een voorbeeld: een planboard van TNT-Post vertoonde in week 43 of 44 een afwijking die er bij andere weken niet was. Even snel rekenen leerde Carlo dat in deze weken doorgaansde laatste zondag van oktober valt. Conclusie: het probleem was een zomer-wintertijd-probleem en dit probleem zou zich dus omgekeerd manifesteren in week 13 of 14 waarin doorgaans de laatste zondag van maart valt!
  • Zeer goed geheugen
  • Hoge mate van punctualiteit. Bijvoorbeeld hoef je aan Carlo niet te vragen om de timesheet in te vullen of de software te documenteren. Dat Carlo uit zich zelf.

Aanpassingen voor Carlo
Een persoon met autisme zal niet zomaar van baan veranderen en kan bij de juiste aanpassingen een ‘rots in de branding’ zijn voor de organisatie. Deze aanpassingen vereisen maatwerk omdat iedere persoon met autisme anders is. Wanneer de juiste aanpassingen zijn gedaan dan kan met kleine aanpassingen grote effecten worden bereikt. Bij Carlo kwam dit neer op:

  • In het sterkte/zwakte profiel van Carlo kwamen een paar hele steile pieken voor van enorme kwaliteiten. Om optimaal gebruik te maken van Carlo moeten deze pieken worden opgespoord en gekeken hoe deze het beste kunnen worden gebruikt. 
  • Een prikkelarme werkplek. In het nieuwe kantoor aan de Kralingseweg verkoos Carlo de witte muur boven het prachtige uitzicht.
  • Het vermijden van taken als:
    • Direct commercieel telefoon contact met de cliënt
    • Adhoc taken
  • Voorzichtig zijn met het geven van deadlines. Het geven van deadlines kan bij Carlo zoveel stress geven dat de productie wordt vertraagd. Als daarentegen Carlo gewoon aan de opdracht kan werken zonder de deadline, dan is de opdracht vaak eerder klaar dan verwacht.
  • Het ontwikkelen van een hoge mate van sensitiviteit bij Sidney om signalen bij Carlo waar te nemen waaruit blijkt dat er iets aan de hand kan zijn. Als bijvoorbeeld Carlo ineens 10 koppen koffie per dag drinkt i.p.v. de gebruikelijk 3 koppen koffie, dan kan dat een signaal zijn dat Carlo veel stress bij zich heeft. Zo was Carlo erg onrustig tijdens de verhuizing van de Calandstraat naar de Kralingseweg. Later bleek dat te komen doordat Carlo zich zorgen maakte dat hij zijn prikkelluwe werkplek kwijt was.

Het vinden van een baan na reorganisatie van ASK
Aan het dienstverband bij ASK kwam na bijna 6 jaar plotseling een einde toen de nieuwe directeur hem eind Februari 2012 mede deelde dat de organisatie een meer commerciële koers was gaan varen en volgens deze directeur daar niet in paste. Door handig gebruik te maken van LinkedIN en dankzij zijn goede CV met 20 jaar werkervaring en een goede bijkaart vond Carlo op 53-jarige leeftijd in 2 maanden werk op 1 Juni 2012, precies op het moment dat het contract bij zijn oude werkgever was beëindigd. Met een bijkaart bedoelt Carlo zijn nevenactiviteiten. Zijn vrijwilligerswerk voor ATT vormde hierin een prachtige bijkaart. Een aantal tips die Carlo sollicitanten wil meegeven zijn:

  • Geloof in je zelf en realiseer je dat ieder mens zo zijn beperkingen heeft
  • Zie je zelf niet als de mindere maar eerder als iemand die speciaal is
  • Stel je kwaliteiten centraal i.p.v. je beperkingen
  • Ken je zwakheden en leer daarmee goed omgaan
  • Beschrijf van te voren je ideale werkplek
  • Kijk alleen naar bedrijven die 80% overeenkomen met je CV en kijk of je mogelijke netwerk ingangen kan vinden
  • Zorg ervoor dat je gevonden wordt (een goed linkedinprofiel doet wonderen) en breid je netwerk uit. Dat kan ook via linkedin
  • Stel je bij het gesprek eerst de vraag of je je autisme wilt benoemen en ken je zelf goed
  • Zorg dat je een goede ‘bijkaart’ hebt. Deze is net zo belangrijk als de hoofdkaart
ATT Rotterdam ATT Rotterdam

Verslag workshop: Meer over autisme - Diederik Weve

De workshop van Diederik bleek erg populair en de zaal zat dan ook meer dan goed gevuld.

Diederik startte zijn verhaal met de opmerking dat hij praat over autisten, hij zegt: “ik ben een autist, maar dat is niet het enige wat ik ben”. Hij bedoelt dit dus niet negatief of denigrerend. De reden dat autisme in de literatuur of de DSM vaak als nadelig wordt beschreven gelegen is in het feit dat daar puur gekeken wordt naar de medische achtergrond, waarbij autisme een afwijking is van de normaal verdeling. Voordelen moeten we dan ook zoeken in onze eigen maatschappij, in de sociale context.

Dat gezegd hebbende vertelde Diederik over zijn eigen diagnose op zijn 52e en de vraag die hij daarbij direct had: Maar ik heb toch ook succes? Wat is dan mijn beperking? Wanneer is een zogenaamde beperking, geen beperking? En hoe leg ik dit aan anderen uit?? Antwoorden op deze vragen, betekenden voor hem het verschil tussen stress en succes.

Een grote misvatting bleek dat er gedacht werd dat mensen met autisme geen behoefte zouden hebben aan relaties met anderen. Diederik vertelt: “Dat is onzin, ik heb alleen van nature geen interesse in mensen, maar ik kan en wil wel degelijk relaties aangaan. Ik kwam erachter dat ik relaties goed kan aangaan en onderhouden, met mensen die ook wat van mij nodig hebben. Zij zien iets in mij en komen naar mij toe. Anderen kunnen op hun beurt weer iets leveren, wat ik niet of niet goed kan en zo kun je een hele goede samenwerking aangaan.” Hij licht dit toe aan de hand van de teamrollen van Belbin, waarin beschreven wordt dat iedereen sterktes en allowable weaknesses heeft. Je zwakkere kanten zijn geaccepteerd in het team, omdat je ook veel sterktes hebt en anderen juist weer goed zijn in andere zaken. Op deze manier kun je dit ook erg goed uitleggen aan anderen en wordt er verder gekeken dan alleen naar de dingen die je niet kunt.

Gezien de prevalentie van 1% als het gaat om mensen met een diagnose ASS, stelde Diederik vast dat er dan bij Shell Nederland toch zeker 1000 collega’s met autisme moesten zijn. Die wilde hij weleens “uit de kast krijgen”. Hij liet ons een ijsberg zien waarin hij aangaf dat slechts 10 van die 1000 open voor hun autisme uitkomen. Zo’n 40 mensen hebben een diagnose, maar zwijgen hierover, 200 mensen ontkennen dat ze mogelijk autisme zouden kunnen hebben en zo’n 750 collega’s zouden, net als Diederik tot zijn 52e, niet eens weten dat ze autisme hebben, oftewel de ‘onbewusten’. Daarnaast is het ook nog eens zo dat “slimme autisten”, zoals Diederik het zelf noemt, zich vrij goed kunnen verbergen, door allerlei coping strategieën en dus kent de maatschappij maar weinig succesvolle mensen met autisme en alleen maar de voorbeelden van problemen die met autisme gepaard gaan, wat er weer voor zorgt dat slimme mensen met autisme weer niet uit de kast komen, want met die groep wil je niet geassocieerd worden, met als gevolg een vicieuze cirkel. Dit verschijnsel heet plausible denial en is een menselijk mechanisme om conflicten of problemen op te lossen, die niet direct zichtbaar zijn (geldt bijv. ook voor psychische problemen, slechthorendheid, slechtziendheid etc.). Dit lijkt in eerste instantie fijn voor zowel de sterke als de zwakkere partij, omdat de sterke partij nergens rekening mee hoeft te houden en de zwakkere partij zich veilig voelt. Maar uiteindelijk hebben beide partijen alleen maar nadeel hiervan, aangezien er geen gebruik gemaakt wordt van de diversiteit en de persoon in kwestie wordt mogelijk op niet aanwezige competenties aangesproken en kan de verwachtingen niet waarmaken.

Vooral de slimme mensen met autisme kunnen bepaalde zaken heel goed compenseren (door logisch te beredeneren en te kopiëren), zoals sociaal gewenst gedrag, maar hierdoor wordt wel een deel van de hersencapaciteit gebruikt voor dit compensatiegedrag en is het dus verloren voor andere functies. 

Diederik vertelt ons verder dat er in het historisch perspectief een verschuiving of verbreding te zien is als het gaat om de interpretatie van autisme:

  • Alleen maar ernstig à ook milde varianten
  • Niet te verbergen à kan ook onzichtbaar zijn
  • Alleen maar bij kinderen à ook bij volwassenen
  • Zorgbehoevend à zelfstandigheid is ook mogelijk 

Diederik zet zich sterk in om het imago van autisme te normaliseren (“deal with it!”) en hij zegt hier wel bij dat hij zich met name richt op de hoog functionerende mensen met autisme.

Hij is workshops gaan geven bij Shell, onder de grotere noemer “diversiteit”. Het fijne was dat de organisatie van die workshops gedaan werd door anderen, want dat is iets waar Diederik zelf niet goed in is. Zijn workshop noemde hij eerst: “Autisten uit de kast”, maar heeft hij veranderd naar “Autisme en diversiteit”.

Tijdens deze workshops startte hij met de groep te vragen naar hun kennis over autisme, waarna ze met elkaar bepaalden of dat nu feit of fabel was. Hieruit bleek al dat er veel vooroordelen en stereotyperingen leefden; maar weinig mensen kenden daadwerkelijk iemand met autisme.

Hij laat de groep vervolgens enkele testen doen (hij doet deze ook met ons), die aantonen dat mensen zonder autisme van nature bepaald gedrag vertonen in het voorspellen van het gedrag van een ander of het verbinden van emoties aan niet-menselijke figuren in een filmpje (Heider Simmel Demonstration), terwijl mensen met autisme dit niet van nature kunnen, omdat zij niet intuïtief kunnen leren, maar dit wel gedurende hun leven kunnen aanleren. Dit zorgt voor een vertraagde ontwikkeling (in de kindertijd).

Dit intuïtieve gedrag is voor mensen zonder autisme heel normaal, we leggen niet uit aan elkaar waarom we doen (en zeggen) wat we doen. Dit is voor mensen met autisme vaak erg verwarrend en het zou soms fijner zijn als dit wel toegelicht wordt.

Tot nu toe heeft Diederik zijn workshop gegeven aan 777 collega’s gedurende 30 workshops en zijn er 29 “collega-autisten” uit de kast gekomen. Er is nu veel meer draagvlak en openheid in de organisatie als het gaat om beperkingen, niet alleen autisme, maar bijv. ook dyslexie en depressie.

Diederik maakt zich verder sterk voor diverse ambassadeursnetwerken (zoals ATT, de werkgroep “Vanuit Autisme Bekeken” van VWS en de SIRE campagne “Samen Sterk Tegen Stigma”), omdat die volgens hem broodnodig zijn voor de “de-stigmatisering”.

Hij besluit zijn verhaal met de opmerking dat autisme een nuttige plek heeft in de maatschappij, maar dat wij die alleen nog moeten leren herkennen en hij illustreert dit aan de hand van een plaatje van een rij processierupsen die genetisch geprogrammeerd zijn om achter elkaar aan te lopen om te overleven. Behalve de voorste… die is genetisch anders dan de rest en bepaalt zelf waar hij naartoe loopt, waardoor hij ervoor zorgt dat de hele groep kan overleven.

ATT Rotterdam ATT Rotterdam

Verslag workshop: Autisme en sociale beroepen - Marian Klein Bramel en Hilco

Beiden werken bij de stichting beschermde woonvormen in Utrecht.

Marianne geeft een korte inleiding over haar werk. Ze werkt als medewerker herstel en daarnaast werkt ze in een team van landelijke ervaringsdeskundigen. Marianne heeft klassiek autisme en heeft last van terugkerende depressies. Als ervaringsdeskundige past ze haar kennis over autisme en psychiatrische aandoeningen. Ze geeft voorlichting en cursussen. Ze geeft cursus aan medewerkers over autisme.

Werk
In 2007 in dienst getreden als medewerkster herstel bij SWPU Geeft al langere tijd voorlichting aan hulpverleners. Herstel is niet hetzelfde als genezen. Het gaat er om op een dusdanige manier met je aandoening om te gaan dat je er minder last van hebt. Toen had M de diagnose nog niet. Marianne is blij met de diagnose omdat het handvatten heeft. Die ze ook graag door wil geven. Verleden heel vaak niet de juiste zorg gehad. Depressie en moeite met contact maken. Omstandigheden niet mee, geldzorgen, slechte buurt, schaamte, stigma. In het verleden opgenomen op een zorgboerderij. Schaamde zich voor de opname en liet daardoor kansen liggen. Heeft geleerd zich niet meer te schamen. Ze doet werk om de zorg te verbeteren. Ze wil negatieve ervaringen omzetten in positieve ervaringen, verleden is hiermee niet voor niets.

Wat
28 uur werk, verschillende ingedeelde werkdagen. Marianne geeft cursussen gericht op herstel. Hulpverleners worden uitgedaagd op een andere manier te kijken naar gedrag. Cursus wordt vaak op een vast dagdeel gegeven. Marianne heeft tijd nodig voor voorbereiding. Deelnemers zijn lotgenoten groep gericht op herstel. Marianne leert daarvan weer hoe ze met overprikkeling moet omgaan. Marianne is kartrekker van verschillende projecten rond autisme en herstel. Voor haar is het fijn om een aantal vaste taken te hebben. Als ze vrij is om taken zelf in te vullen, heeft ze de neiging veel te veel te doen. Dit kan ze ondervangen door samenwerken met Hilko. Marianne heeft last van de vooroordelen rond autisme. Haar hulpverlener van destijds kreeg de onderzoeksresultaten terug en heeft zich laten adviseren door een derde die zei dat Marianne haar werk niet meer kon doen en dat ze een cursus sociale vaardigheden moest doen omdat ze gezien haar diagnose immers beperkt zou zijn. Marianne vond het erg stigmatiserd. De hulpverlener hadgeen rekening gehouden met de zelfontwikkeling van Marianne. Het aanleren van sociale vaardigheden is bij haar niet vanzelf gegaan. Ze heeft veel met haar omgeving gebotst. Daarnaast heeft ze heeft veel verstandelijk aangeleerd en past sociale regels verstandelijk toe. Voor Marianne is het moeilijk om “onder water” te kijken bij communicatie. Wat haar stoort in menselijke contact: mensen zeggen aardige dingen en maar kunnen ondertussen onaardig zijn. Zou makkelijker zijn als mensen directer waren. Ze weet het liefst waar ze aan toe is. Marianne loopt in haar werk tegen zaken aan. Ze kan moeilijk filteren en daardoor raakt ze gauw overprikkeld.

Overprikkeling kan ze ondervangen door:

  • Cursus niet alleen te geven
  • Cursisten verzoeken niet door elkaar heen te praten
  • Ramen dicht doen

Vroeger vond ze zich zelf dom als ze niet goed kon reageren. Nu probeert ze oplossing te vinden. Grote lijnen vasthouden is nog lastig. Plannen van het werk ervaart ze ook nog lastig

Kwaliteiten
In het verleden begreep ze mensen niet goed daardoor was ze vaak achterdochtig. Marianne heeft haar intuïtie ontwikkeld en kan nu mensen goed inschatten. Bij heftige verhalen uit omgeving is haar kwaliteit emotionele betrokkenheid minder. Ze kan zich wel inleven en probeert het gedrag wel te begrijpen. Marianne vindt dat ze wel empathie kan tonen. Ze kan goed abstracte begrippen zoals hoop en vertrouwen duiden. Deze zijn belangrijk voor herstelcliënten. Marianne leest sociale romans om dat stuk ook beter te gaan begrijpen. Zoals bv Rollercost van Dirk Braacke. Ze heeft moeite met abstracte en wollige taal. Maar kan het makkelijk uitspiten.

Persoonlijke ervaring
Functioneren in een sociaal beroep ontwikkelt juist de sociale vaardigheden die nuttig zijn. Ze heeft plezier aan haar werk.

Hilko over aanpassingen
Heeft moeite met de vraag van organisatie over aanpassingen werknemer met autisme. Het gaat nl niet om de persoon of diagnose maar om arbeidsomstandigheden. Is een werkgever die geen aanpassingen wil doen wel een goede werkgever? Het loont om te investeren in talent. Marian brengt heel veel talenten mee en zijn de aanpassingen in de werkplek maar klein. Bv regulering tl licht, geluidsisolatie. Je kunt het nauwelijks aanpassingen noemen.Vraag moet dus zijn: kan ik de werksituatie aanpassen aan mijn talentvolle medewerker los van de diagnose. Marian is een erg goede trainer van complexe materie. Marian vindt het wel belangrijk dat werkgever/werknemer gesteund worden in het ontdekken van wat de aanpassingen zouden kunnen zijn. Samen ontdekken. Een Jobcoach kan hierbij in ondersteunen. Werkgever moet bereid zijn te luisteren en te wachten. En werkgever moet vooral niet zelf gaan invullen waar een belemmering in zit. Open mind blijven luisteren. Marian vindt sommige zaken nog wel lastig maar hier is aandacht voor vanuit de werkgever dmv supervisie.

Hoe gaat de werkgever om met depressie
Werkgever vraagt naar wat er nodig is en geeft ruimte. Ook Marian geeft dan zaken aan en werkgever neemt dit serieus. Vooral in gesprek blijven. Ook in het team blijven zaken bespreek baar en daarom geeft tijdelijke uitval vaak geen problemen. Marian had ook werk nodig voor haar herstel. Werken met ervaringsdeskundigen vraagt maatwerk ook al tijdens de inwerkperiode. Het inwerkprogramma is dankzij ervaringsdeskundigen afgestemd op de persoon en dit geldt nu voor iedereen.

Stelling: zonder maatwerk krijg geen talent in huis. 

Verslag workshop: Autisme en ondernemerschap - Leontine Guldenaar en Marijke van Dijk

De workshop start met het prachtige lied van Stef Bos: “is dit nu later”.

Leontien is 46 jaar en is gediagnostiseerd met het syndroom van Asperger. Volgens Leontien is autisme is wat ze heeft niet wat ze is. Daarnaast heeft ze een iq hoger dan 150. Ze vond in haar leven mensen dom en mensen vonden haar dom. Het was een mismatch. Het ging verkeerd. Het feit dat ze een hoog iq bleek te hebben kwam voor haar als een verassing. Ondanks haar iq moest Leontien naar de huishoudschool. Uiteindelijk werd dit mavo en daar heeft ze maar liefst 6 jaar over gedaan. Vervolgens MBO en HBO en ze hoopt in de toekomst nog een universitaire studie af te ronden.

Leontien heeft o.a. gewerkt in:

  • Gevangeniswezen
  • SG-LVG
  • Maatschappelijke dienstverlening
  • Jeugdzorg

Marijke:

  • HBO orthopedagoog
  • VU afgestudeerd
  • Psychologie
  • Nu bezig met promotieonderzoek autisme
  • Gewerkt op cluster 4 scholen

Sinds 2008 gestart met eigen praktijk in autisme en hoogbegaafdheid vanuit de behoefte meer te kunnen betekenen voor deze doelgroep. Op den duur kunnen nl kinderen die hoogbegaafd zijn autisme kenmerken ontwikkelen.

Wat is autisme volgens Marijke en Leontien
Autisme is in aanleg aanwezig in de hersenen. Al voor de geboorte is dit aanwezig. Genetisch bepaald. Er is in de baarmoeder al sprake van een hoog testosteron gehalte. Vervolgens in de rijping treedt een vertraging of een versnelling op. Daarnaast is de ontwikkeling van je omgeving van invloed.

Wat is hoogbegaafdheid volgens Marijke en Leontien

  • Iq boven 130
  • Grote creativiteit
  • Sterke motivatie
  • Sterke taakgerichtheid

Een iq is opgebouwd uit verschillende onderdelen: Theorie van Andersom

Je wordt geboren met een basale verwerkingssnelheid. Daarnaast krijg je vanuit je omgeving zaken aangeboden. Wat je er vervolgens mee doet is afhankelijk van je basale verwerkingssnelheid. Als je heel slim bent dan kun je compenseren wat je mist aan de basale verwerkingssnelheid. Daarom redden veel mensen met een hoge begaafdheid het wel. In de praktijk van Marijke blijkt dat er steeds meer oudere mensen met hoogbegaafdheid, soms in combinatie met asperger komen voor onderzoek.

Leontien
Haar eerste baan in het gevangeniswezen was tussen 29 mannen. Later bleek dat vrouwen niet zo gewenst waren als personeel maar dat het een opdracht was vanuit hoger hand. Toch kreeg ze complimenten over de manier waarop ze zich profileerde.
12 jaar later heeft Leontien de overstap gemaakt naar de GGZ.  De jongeren bleken erg naar haar toe te trekken. Leontien bleek in staat een goede aansluiting bij de jongeren te maken. Achteraf denk Leontien dat dit is vanwege haar denkwijze die goed aansloot bij de jongeren met autisme. Ze volgde het leefritme, toonde belangstelling, ze had begrip omdat ze situaties vanuit haar eigen leven herkende en kon daardoor tips geven aan de jongeren. Vanuit collega’s werd gedacht dat ze het werk niet zou kunnen omdat ze iets zou “missen”. Het bleek echter dat Leontien maar ook de jongeren hier geen hinder van ondervonden.
Het teamwerk bleek wat moeilijker te verlopen.  Een dilemma voor de baas. Het werk is goed maar het teamwerk niet volgens de leidinggevende en het teamgebeuren bleek toch belangrijker te zijn. Volgens Leontien kon ze best mee doen bij bepaalde teamzaken. Alleen roddelen daar wilde ze niet aan mee doen. Daarbij kon ze het aansluiten bij de jongeren niet op dezelfde wijze vorm geven als haar collega’s. Het resultaat was echter wel goed. Collega’s zeiden: je begrijpt ons wel maar je wilt ons niet begrijpen. Dit was de aanleiding voor Leontien om verder onderzoek te laten doen naar wat er “mis” was met haar.

Marijke
Communicatie:

  • Inhoudsniveau: Wat er gezegd wordt
  • Betrekkingsniveau: Hoe het gezegd wordt

Contact: hoe gaat dat nou?

Zender

  • wat -------> ontvanger
  • hoe ----- x ----->

De hoe wordt wordt niet opgevangen door degene met autisme. Zender voelt zich niet begrepen, niet gezien, reageert bevreemd. Contact wordt verbroken. “je begrijpt het wel maar je wilt het niet begrijpen”. Betrekkingsniveau is bij autisme de kern van het probleem volgens Marijke.

Zender ---------> wat ontvanger

Ontvanger zendt terug op “wat”. Zender voelt zich begrepen en er is contact. 

Arbeidsperspectief Leontien
Via uitzendbureau. Clientencontact was wederom geen probleem. Maar het gemis aan een eigen stek, eigen postbakje was wel een probleem. Het werkte niet voor Leontien. Wel kreeg ze een functie aangeboden als raadslid bij de PVDA. Haar functie als raadslid werkte wel. Dit kwam door dat er een beroep werd gedaan op specifieke kennis en vaardigheden. Dit gegeven bood voor Leontien een doel. Ze heeft hier de keuzes in gemaakt als raadslid verder te gaan. Dit was echter niet genoeg om van te leven. Ze besloot om datgene waar ze goed in was samen te voegen als zelfstandig ondernemer. Ze heeft er lang over na gedacht dit te combineren met haar “etiket” autisme. De doorslag om dit toch te gaf de kans om andere mensen bewust te maken dat autisme geen belemmering hoeft te zijn.

Waarom juist als ZZP-er
Doen waar ik goed in ben. Er helemaal voor kunnen gaan, er alles van willen weten. Daar ligt de passie van Leontien. Binnen een organisatie vraagt dat een aantal simpele aanpassingen.

Mas1P (Mental age spectrum within 1 person)

Theorie van Martine Delfos: Adolecent van 24 jaar

  • Biologische rijping van 24
  • 9 maanden wat betreft hechting
  • Speelleeftijd van 3
  • 1 jaar in timemanagement
  • 30 op wiskunde
  • 35 op gebied van techniek

Je kunt je voorstellen hoe lastig het kan zijn met zoveel “personen” in iemand en hoe lastig dit kan zijn dit als werkgever te ondersteunen.

Leontien

  • Anders kijken
  • Anders denken
  • Anders organiseren

Vragen voor de werkgever 

  • Waar ben ik naar op zoek en wat heb ik daar voor nodig.
  • Waar ligt de kracht van de persoon met autisme en waar kont dit het beste tot zijn recht zodat er voor werkgever en werknemer een win-win situatie ontstaat.

Kracht van autisme: tips voor de werkgever tijdens een sollicitatie interview.
Vragen die je beter niet kunt stellen:

  • noem 3 sterke punten van jezelf?
  • hoe zie je zelf in het team?

Vragen die je wel kunt stellen:

  • Waar ben je goed in
  • Ziet fouten eerder, detail waarneming
  • Doorgaan tot het af is
  • Afspraak is afspraak

Etiket autisme
Begrijpen en begrepen worden.

Waar is Leontien goed in
Opsporen van tegenstrijdigheden in woord en geschrift. Strategische procesvoering.

Voor meer informatie: Het spectrum perspectief

Zondag 30 Juni 2013 | | Verslagen

Laat ook je reactie achter!


-->